Skip to content

Życie społeczne Żychlin

Oświata

W okresie międzywojennym do kierowania szkołami żydowskimi, zamiast istniejącego wcześniej Stowarzyszenia Szerzenia Oświaty, powołano Zjednoczenie Szkół Żydowskich. Żychlińskiemu Oddziałowi przewodniczył Toruńczyk.

W 1924 r. Kahał żydowski wykupił budynek przy ul. Strzeleckiej 3 (dziś Barlickiego), po dawnych magazynach zbożowych i adoptował go na potrzeby szkoły. Urządzono tu cztery sale lekcyjne, kancelarię, pokój nauczycielski, a na poddaszu znajdowała się sala „Echo” przeznaczona na spotkania.

Początkowo była to szkoła o klasach I – IV, a młodzież żydowska klas V – VII chodziła do szkoły polskiej. Od roku 1927 r., kiedy szkoła zgromadziła odpowiednia kadrę nauczycielską, przyznano szkole uprawnienia III stopnia i szkoła żydowska była już szkołą z pełnym programem nauczania, z nauką religii, języka hebrajskiego i historii narodu żydowskiego. Kierownikiem szkoły był do 1939 r. A. Cynamon. Uczyło się w niej około 430 dzieci. Wśród nauczycieli byli: Anszel Gnamon, Mozes Gotwied, Aidel Libendygier /Liberdynkier/ oraz Polka – Julia Iwanowska, którą po wkroczeniu Niemców aresztowano, ale po krótkim czasie zwolniono z aresztu. Duża liczba dzieci wymuszała pracę na trzy zmiany. Problemem tej szkoły była duża liczba dzieci powtarzających klasy i absencja, pomimo obowiązku nauczania, co było spowodowane w dużym stopniu trudną sytuacją materialną rodziców. Chłopcy uczyli się w chederze „Jesodej Tora” (około 200 uczniów). Zorganizował ją miejski oddział „Agudy” po  odzyskaniu niepodległości przez Polskę. Prezesem szkoły został H. Olsztein, a członkiem zarządu J. S. Zander.  Dla dziewcząt organizowano kursy religijne. Syjoniści także prowadzili ożywioną dzielność kulturalno-oświatową. Prowadzili  bibliotekę i urządzali kursy wieczorowe dla rzemieślników.

 

Żydowskie stowarzyszenia, organizacje społeczne i kulturalne:

Związek „Strzechy Robotnicze”,

„Kultur Liga”, której celem statutowym był rozwój i szerzenie postępowej, świeckiej kultury żydowskiej w różnych gałęziach twórczości, jak: literatura, sztuka, muzyka, teatr itp. oraz pomocy w budowie wszelkiego rodzaju instytucji  kulturalnych i oświatowych. Stowarzyszenie to organizowało akademie, referaty i odczyty, z udziałem zapraszanych prelegentów i miejscowych działaczy.

Zjednoczenie Szkół Żydowskich,

Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe „Tarbut”,

Amatorskie Koło Dramatyczne,

Stowarzyszenie „Befrajung”,

Stowarzyszenie „Myszmotes Hacholin”,

Towarzystwo Kupców Wieczorowych dla Robotników,

Strzecha Robotnicza” założona przez Jakuba Zajdermana, Arona Lamberga, Dawida Szwarca,

Amatorskie Koło Dramatyczne.

Organizacje młodzieżowe:

Żydowska Organizacja Skautowa  „Hanoar Hacijoni”,

Organizacje dobroczynne:

Stowarzyszenie Dobroczynne „Gemiłus Chesed”

Dokumenty dotyczące Stowarzyszenia Dobroczynnego „Gemiłus Chesed” w Żychlinie, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi, zespół 166, sygn. 749

Żydowskie Stowarzyszenie Pomocy Biednym   Chorym „Miszomeres Hacholim”

Dokumenty dotyczące Żydowskiego Stowarzyszenia Pomocy Biednym   Chorym „Miszomeres Hacholim”, w Żychlinie, ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi, zespół 166, sygn. 761

Organizacje  sportowe:

„Erzet”,

Robotnicze Stowarzyszenie Wychowania Fizycznego „Gwiazda-Sztern”,

„Makabi”.