Skip to content

Synagoga Wielka w Kutnie

Synagoga Wielka w Kutnie. Ze zbiorów Andrzeja Kubiaka.

W 1799 roku społeczność żydowska ukończyła budowę wielkiej murowanej synagogi w Kutnie u zbiegu ulic Senatorskiej i  Synagoskiej (obecnie ul. Barlickiego 51, róg ul. Joselewicza). Z uwagi na trudną sytuację finansową budowa była prowadzona przez 30 lat.  Było to miejsce modlitw i zgromadzeń religijnych, a także zebrań społecznych Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Kutnie.

Synagoga Wielka w Kutnie. Ze zbiorów Ryszarda Bonisławskiego.

Synagogę Wielką zbudowano na planie prostokąta. Ozdobną fasadę od strony wschodniej i zachodniej wieńczył wsparty na 4 kolumnach późnobarokowy szczyt. Strona północna i południowa synagogi obudowane były drewnianymi przybudówkami, w których znajdowały się babińce. Barokowa sala modlitw w synagodze wyposażona była w bimę – podwyższone miejsce stawiane w centrum synagogi, wewnątrz którego znajdował się stół do wykładania i czytania Tory. Bima służyła także jako mównica dla kantora prowadzącego modły.

Synagoga Wielka w Kutnie. Architektoniczny Atlas Polski (Kongresowa) (1921), Paul Juckoff.
Księga Estery z rączką jadową. Eksponat ze zbiorów Muzeum Pałac Saski w Kutnie, sygn. MRK/H/1300.
Fragment Tory -zaczyna się od Księgi Powtórzonego Prawa 4-19. Ze zbiorów Janusza Pawlaka.
Synagoga Wielka w Kutnie. Ze zbiorów Muzeum Pałac Saski w Kutnie.
Wnętrze synagogi, 1940 rok. Kolekcja Janusza i Jana Krzemińskich
Wnętrze synagogi. skan fotografii ze Zbiorów Fotografii i Rysunków Pomiarowych IS PAN, nr inw. IS_PAN_R000006029.; o oai:dlibra.bibliokutno.pl:997 Zbiory MiPBP w Kutnie.

W 1926 roku w skład majątku trwałego Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Kutnie wchodziły m.in.  Synagoga Wielka przy ul. Synagoskiej (ul. Berka Joselewicza) oraz Synagoga Mała przy ul. Senatorskiej 143 (ul. Norberta Barlickiego).

Magistrat Miasta Kutna

Województwo Warszawskie

12.02.1927 roku

Nr 7349/II – 26

Zaświadczenie

Magistrat Miasta Kutna niniejszym zaświadcza, iż nieruchomość „Synagoga”, znajdująca się przy ul. Synagoskiej i Senatorskiej w Kutnie, oznaczona numerem 143 A policyjnym, umieszczona w spisie pomiarów Miasta Kutna pod działką N. 437, przestrzenią 6  ar  i 62,8 m2 znajduje się w faktycznym posiadaniu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Kutnie, która to Gmina opłaca z tejże nieruchomości wszelkie podatki państwowe i komunalne. Nadto zaświadcza się, że powyższa nieruchomość figuruje w tabeli  likwidacyjnej miasta Kutna z roku 1866 w dziale II osad  i gruntów  miejskich  i gromadzkich  pod nr 229/368 pod nazwą „Synagoga”, co stwierdza.

Zaświadczenie niniejsze wydane zarządowi gminy wyznaniowej żydowskiej w Kutnie, na jego prośbę, celem przedłożenia Wydziałowi Hipotecznemu w Kutnie.

Burmistrz

Stanisław Gruszczyński

Dalsze dzieje Synagogi Wielkiej opisane są w zakładce „Okupacja niemiecka 1939-1945”