https://sprawiedliwi.org.pl/pl/historie-pomocy/historia-pomocy-rodzina-ostrowskich-0
RATUJĄCY
Janina Ostrowska z d. Ceranowicz, matka
ur. 1897
zm. 1960
Barbara Krasucka z d. Ostrowska, córka
ur. 10 listopada 1925 w Kutno (łódzkie)
zm. 31 stycznia 2010
Brunona Siedlińska z d. Ceranowicz
zm. 1983
Irena Holland z d. Rybczyńska
SPRAWIEDLIWY WŚRÓD NARODÓW ŚWIATA – TYTUŁ PRZYZNANY:
22 lutego 1989
Janina Ostrowska z d. Ceranowicz
Barbara Krasucka z d. Ostrowska
Brunona Siedlińska z d. Ceranowicz
7 marca 1990
Irena Holland z d. Rybczyńska
UKRYWAJĄCY SIĘ
Barbara Malinowska, ur. 1921
Zofia Kamińska z d. Samstein, ur. 1921
Piotr Feuerman
Ryszard Feuerman, ur. 1919
Wanda Feuerman z d. Samstein, ur. 1919
MIEJSCE UKRYWANIA
Chylice
Historia pomocy – Rodzina Ostrowskich
Przed 1939 r. państwo Ostrowscy mieszkali w Sosnowcu. Wojna zastała ich na wakacjach. Ojca wkrótce aresztowano, a matka z córkami – Barbarą i Krystyną – przeniosła się do Warszawy. Barbara dużo czasu spędzała w Chylicach w pobliżu Piaseczna, w willi swojej ciotki, Brunony Siedlińskiej. Przechowywano tam broń i materiały podchorążówki, ponieważ zarówno ciotka, jak i Barbara należały do AK. Z kolei Krystyna zajmowała lokal w Warszawie.
W 1942 roku do warszawskiego mieszkania zapukał młody mężczyzna. Okazało się, że jest Żydem i że potrzebuje pomocy. Nazywał się Arnold Majorek. Miał co prawda „aryjskie papiery”, ale był bez środków do życia i bez mieszkania. Krystynie udało się umieścić go w charakterze guwernanta w okolicach Chylic.
Latem 1943 roku Arnold przyprowadził żydowskie małżeństwo, Wandę Samstein wraz z mężem Ryśkiem. Kobieta była w widocznej ciąży. Znalazło się dla nich schronienie w stróżówce. Wkrótce do ukrywających się dołączyły siostra i koleżanka Wandy – Zofia Kamińska oraz Basia Malinowska. „O ich pochodzeniu ciotka moja przez długi czas nic nie wiedziała – wspominała po latach pani Barbara. – Wszystkimi ich sprawami życiowymi i bytowymi zajmowałam się więc sama, przy pomocy moich przyjaciół: Ireny Rybczyńskiej i Bohdany Majdy”.
Po pewnym czasie Zofia Kamieńska wróciła do Warszawy szukać innego lokum. Została zadenuncjowana przez szmalcowników i ostatecznie wysłana na roboty do Niemiec. Przeżyła. Wszyscy ukrywający się także doczekali końca wojny.
Jakub Beczek, wrzesień 2010
„I dlatego musimy poznać tych dobrych ludzi, którzy pomagali Żydom w czasie Holokaustu. Musimy się od nich uczyć, a z wdzięcznością i nadzieją musimy ich pamiętać”.
Elie Wiesel
W 1963 r. Yad Vashem rozpoczął ogólnoświatowy projekt, aby oddać hołd Sprawiedliwym wśród Narodów Świata, którzy ryzykowali życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu. Stanowi to wyjątkową i bezprecedensową próbę ofiar, aby uhonorować jednostki z narodów sprawców, kolaborantów i świadków, którzy stanęli po stronie ofiar i działali w jaskrawym kontraście do głównego nurtu obojętności i wrogości, który panował w najciemniejszych czasach historii.
https://collections.yadvashem.org/en/righteous
Są też osoby związane z Kutnem, które straciły życie ratując Żydów. I mimo, że nie otrzymały tytułu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, warto o nich pamiętać.
W publikacji pt. „Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej” wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Warszawa 2014, s.315,316.) Tomasz Gonet opisał historię trzech sióstr Kluzińskich z Kutna, które zginęły ratując Żydów.
Na cmentarzu parafialnym w Kutnie (grobowiec rodziców) znajduje się symboliczna tablica pamiątkowa poświęcona pamięci trzech sióstr, które 10 grudnia 1943 roku zostały rozstrzelane w zbiorowej egzekucji w ruinach getta warszawskiego: Janina Kluzińska-Żelechowska, Anna Rycerz z domu Kluzińska, Jadwiga Śledź z domu Kluzińska.
Janina Kluzińska-Żelechowska, urodzona 8 marca 1911 r. w Kutnie, córka Teodozji, zamieszkała w okresie okupacji w Warszawie;
Anna Rycerz z domu Kluzińska, urodzona 18 sierpnia 1905 r. w Kutnie, córka Teodozji, zamieszkała w okresie okupacji w Warszawie;
Jadwiga Śledź z domu Kluzińska, urodzona 11 lipca 1914 r., córka Teodozji, zamieszkała w okresie okupacji w Warszawie.
Przyczyny, okoliczności i rodzaj represji:
Żołnierki Armii Krajowej oraz członkinie Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Ukrywały w mieszkaniu przy ulicy Chmielnej 29, a następnie przy ulicy Żurawiej 4a w Warszawie kilkanaście osób narodowości żydowskiej (nazwiska nieznane). Ponadto przewoziły ukrywających się Żydów z Warszawy, a także organizowały dla nich bezpieczne miejsca schronienia poza miastem. Siostry Kluzińskie zaangażowane były bezinteresownie w akcję pomocową od 1942 r. Prawdopodobnie na skutek donosu granatowego policjanta, któremu uprzednio przez pół roku płaciły okup, zostały aresztowane 2 grudnia 1943 r. i osadzone w więzieniu na Pawiaku w Warszawie. Pomimo tortur nie wydały miejsca schronienia Żydów. 10 grudnia 1943 r. siostry zostały rozstrzelane w zbiorowej egzekucji w ruinach getta warszawskiego.
Źródło: AŻIH, Dział Dokumentacji Odznaczeń Yad Vashem w Żydowskim Instytucie Historycznym (1979–2004), sygn. 1025 [Zaświadczenia z Muzeum Więzienia „Pawiak” dot. pobytu w więzieniu Jadwigi Śledź, Anny Rycerz i Janiny Kluzińskiej-Żelechowskiej wydane w latach 1990–1991; Pismo Muzeum Więzienia „Pawiak” do Alojzego Olińskiego w sprawie pobytu na Pawiaku sióstr Kluzińskich z dnia 4 listopada 1970 r.; Korespondencja między Alojzym Olińskim a Instytutem Yad Vashem i Żydowskim Instytutem Historycznym w sprawie uhonorowania sióstr Kluzińskich tytułem SwNŚ; Zaświadczenie Jerzego Dunina-Borkowskiego, świadka udzielania pomocy Żydom przez siostry Kluzińskie z dnia 30 września 1987 r.; Kwestionariusze personalne sióstr Kluzińskich wypełnione na potrzeby procedury przyznania tytułu SwNŚ przez członków rodziny w 1991 r.; Pismo Zbigniewa Rycerza do ŻIH z dnia 21 stycznia 1992 r.]; Yad Vashem, Departament Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, sygn. 5256.
Bibliografia: Kałuski M., Wypełniali przykazanie miłosierdzia. Polski Kościół i polscy katolicy wobec holocaustu, Warszawa 2000, s. 144. Kto ratuje jedno życie ratuje cały świat, „Fołks-Sztyme” 1989, nr 27.
Autor: Tomasz Gonet
https://zyciezazycie.pl/zyz/represje/indeks-represjonowanych/9924,Kluzinska-Zelechowska-Janina-Rycerz-Anna-z-domu-Kluzinska-Sledz-Jadwiga-z-domu-K.html