Skip to content

Życie społeczne Dąbrowice

W Dąbrowicach istniały stowarzyszenia i organizacje społeczne:
Gemiłus Chesed,
Biblioteka Żydowska,
Bank Ludowy Żydowski,
cheder Jesodej Hatora,
Bejtar,
Skif,
Chewra Kadisza (przewodzili jej: Szlama Hofman, Uszer Chełmiński),
Hachnosas Kało (Henoch i Gołda Szumiraj, Gołda Jachimkiewicz),
Chewra Tehilim,
Talmud Tora,
oraz prywatny cheder.
Wykorzystano informacje zawarte w publikacji Tomasza Kawskiego pt. „Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918-1942”.

Żydzi z Dąbrowic chcieli mieć własnego rabina, ale wiedzieli, że będą musieli go sami utrzymać. W końcu postanowili sprowadzić rabina Henocha Gajzlera, zięcia rzezaka z Krośniewic. Pochodził on z bardzo zamożnej rodziny włocławskiej, a jego brat był rabinem wojskowym. Rabin Gajzler był znany jako wielki uczony, a także jako wielki fanatyk. Często wygłaszał kazania na temat herezji młodzieży, ostrzegając rodziców, że, nie daj Boże, zagrażają one istnieniu samej wiary żydowskiej. W mieście nie było bogatych mężczyzn i, jak się okazało, płacenie emerytury rabina stawało się coraz trudniejsze. Sytuacja gospodarcza pogarszała się, aż nie dało się utrzymać rabina, który był zmuszony zrezygnować z pracy rabina, aby pracować jako handlarz. Co tydzień jeździł do Warszawy i wracał z różnymi towarami. Jego żona sprzedawała towary na miejscu. W lutym 1903 roku wracał z jednej z takich podróży do Warszawy, zatrzymał się w synagodze w Krośniewicach, aby się pomodlić. Następnie, zanim zrobiło się za późno, wyruszył w drogę do Dąbrowic. Po drodze, ktoś na niego napadł, mocno go zranił i obrabował. Rabin z Dąbrowic zmarł w wyniku odniesionych ran. Gdy Żydzi z Krośniewic otrzymali smutną nowinę, przybyli rano ze swoją Chewra Kadisza i zażądali wydania ciała rabina, aby pochować go w Krośniewicach. Uzasadnili żądanie, mówiąc, że społeczność Dąbrowic należy do Krośniewic i że zmarły rabin był zięciem krośniewickiego szojcheta. Żydzi z Dąbrowic nie ustąpili i wybuchł spór. Shlomo Hoffman wyraził zgodę na pochówek rabina z Dąbrowic na cmentarzu w Krośniewicach. Gdy zmarłego rabina przywieziono do Krośniewic, przybyło wielu rabinów z bliska i daleka. Uroczystości pogrzebowe odbyły się na dziedzińcu synagogi.
Opracowano na podstawie artykułu „Brutalne morderstwo rabina z Dąbrowic, autorstwa Bernard Hoffman. Księga Pamięci Kutna (s.460-461). Wykorzystano tłumaczenie Księgi Pamięci Kutna ze strony internetowej: http://jewish.kutno.free.fr/docs/KYB/KYB460-en.pdf

Statut Stowarzyszenia Dobroczynne „Gemiłus Chesed”. Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi. Sygn. 122, k. 1-17.