Skip to content

Po 1945 roku

Tymi słowami poety Halpera Leivika rozpoczyna się opowieść o historii Dąbrowic w Księdze Pamięci Kutna:
Dzisiaj po katastrofie,
Która nas spotkała
Katastrofa Hitlera —
Nie ma słów,
Które mogłyby to opisać,
Nie ma słów, nic…

Po wojnie pozostały opuszczone domy mieszkalne, które należały do 1939 roku do Żydów. Budynki te zostały po 1945 roku przejęte przez Skarb Państwa. Także wszystkie nieruchomości należące do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krośniewicach znajdujące się w Dąbrowicach zostały przejęte przez państwo. Cmentarz żydowski w Rozopolu zniszczony został przez Niemców w czasie okupacji. Uległ zniszczeniu wielowiekowy dorobek kulturalny. To, co ocalało, uległo rozproszeniu.

Zarząd Gminny w Dąbrowicach Powiatu Kutnowskiego w zaświadczeniu wydanym Komitetowi Żydowskiemu w Dąbrowicach w styczniu 1946 roku  stwierdził, że na terenie Dąbrowic znajdują się nieruchomości należące do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Dąbrowicach:

  • cmentarz żydowski w Rozopolu,
  • połowa drewnianego domu  mieszkalnego o dwóch izbach przy ul. Benedykta, obecnie zajętego przez Polaka.
  • plac przy ul. Sienkiewicza 4, na którym usytuowana była synagoga zniszczona przez Niemców – dotychczas przez nikogo nie zajęty.
Dokument pochodzi z archiwum Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, zespół Cmentarze

Tylko nieliczni pochodzący z Dąbrowic Żydzi przeżyli wojnę, a Ocalali, którzy powrócili, także wkrótce je opuścili ze względu wrogość, agresję i atmosferę antysemicką.

Lista Żydów, Żydówek i ich rodzin (przepisując z dokumentu zachowałam oryginalną pisownię imion i nazwisk) zamieszkałych na terenie gminy Dąbrowice  i zaginionych podczas II wojny światowej, sporządzona w dniu 2 marca 1946 roku przez władze Dąbrowic  i podpisana przez wójta gminy Dąbrowice:

  1. Hofman Zachariasz
  2. Hofman Bina
  3. Hofman Hersz
  4. Hofman Itta
  5. Hofman Łaja
  6. Hofman Roza
  7. Hofman Mendie
  8. Hofman Estera
  9. Brzustowski Cypra Hana
  10. Hofman Han
  11. Hofman Itta
  12. Kłodawski Icek
  13. Kłodawski Abram
  14. Bibrych Bina
  15. Bibrych Szymon
  16. Bibrych Estera
  17. Bibrych Doza
  18. Szejer Fabia
  19. Szejer Rachela
  20. Szejer Fajgiela
  21. Szejer Josek
  22. Szerej Fajgiela Ziba
  23. Szerej Ella
  24. Szerej Gołda Łaja
  25. Szerej Jakub
  26. Wyszogrodzki Majer
  27. Wyszogrodzki Bajm Ryfka
  28. Wyszogrodzki Gitla
  29. Wyszogrodzki Caleja
  30. Wyszogrodzki Bloma
  31. Wyszogrodzki Boruch
  32. Wyszogrodzki Mordek Chin
  33. Wyszogrodzki Bajke
  34. Szumeraj Peryc
  35. Szumeraj Bajla
  36. Szumeraj Tolla
  37. Szumeraj Roza
  38. Szumeraj Estera
  39. Szumeraj Szmulek
  40. Szumeraj Jakob
  41. Szumeraj Sara
  42. Szumeraj Gucia
  43. Szumeraj Jadwiga
  44. Szumeraj Szmulek
  45. Szumeraj Inla
  46. Pietrykowski Szymon
  47. Pietrykowski Maria
  48. Pietrykowski Sara
  49. Pietrykowski Jadwiga
  50. Pietrykowski Łaja
  51. Pietrykowski Mojżesz
  52. Pietrykowski Fajgiela
  53. Pietrykowski Abram
  54. Brzustowska Chara
  55. Brzustowski Franie
  56. Brzustowski Mojżesz
  57. Drachman Mojżesz
  58. Drachman Jachla
  59. Drachman Gołda Łaja
  60. Drachman Rachela
  61. Drachman Chaim Wolf
  62. Rozen Izrael
  63. Rozen Gella
  64. Greboz Chaim
  65. Greboz Masza
  66. Greboz Abram
  67. Greboz Uszer
  68. Greboz Szymon
  69. Greboz Estera
  70. Złotogórski Zajb
  71. Złotogórski Dwojra
  72. Złotogórski Fabia
  73. Herber Hersz
  74. Hercber Raca
  75. Hercber – sześcioro dzieci
  76. Hujo Majer
  77. Hujko Cypra
  78. Hujko Joima
  79. Hajman Josek
  80. Hajman Estera
  81. Hajman Roza
  82. Hajman Bloma
  83. Zentak Josek
  84. Zentak Rachela
  85. Zentak Szymon
  86. Szeer Hana
  87. Głogowski Szmul
  88. Głogowski Estera
  89. Głogowski Chaim
  90. Głogowski Dawid
  91. Głogowski Hersz
  92. Głogowski Izrael
  93. Głogowski Dwojra
  94. Głogowski Bajla
  95. Głogowski Cypra
  96. Michalski Szlama
  97. Michalski Curyfka
  98. Ajzyk Mechula
  99. Ajzyk Szaimia
  100. Ajzyk Chaim
  101. Ajzyk Zielek
  102. Ajzyk Bima
  103. Ajzyk Hana
  104. Chełmiński Abram
  105. Zontak Kasrylo
  106. Zontak Bajla
  107. Zontak Hemek

Opracowano na podstawie dokumentów ze zbiorów Archiwum Państwowego w Płocku Oddział w Kutnie, Zespół Akta Gminy Dąbrowice,  sygn. 134.

Jeden z mieszkańców Dąbrowic, Leib (Arie) Grinbaum, syn Chaima Zatlera, po przeżyciu niemieckich obozów koncentracyjnych, udał się do Eretz Israel i dołączył do kibucu Heftziba. Gdy miał 22 lata, walczył o niepodległość Izraela i bohatersko poległ na Negewie.