Franciszek Hirszberg

Łódzki fabrykant i naukowiec. Jego działalność w przemyśle i badaniach naukowych pozostawiła znaczący ślad w historii regionu.

Franciszek Hirszberg   urodził się 14 października 1863 w Kutnie. Był synem Teodora Hirszberga i bratem fabrykanta Jakuba Hirszberga. Jego żoną była Gustawa z domu Klingsland (1876–1911).

Hirszberg ukończył szkołę średnią we Włocławku, a następnie studia chemiczne w Zurychu, uzyskując doktorat z chemii. Ukończył także studia zoologiczne i geologiczne w Berlinie.

W Zurychu należał do zarządu tajnego Związku Młodzieży Polskiej „Zet” założonego przez Zygmunta Miłkowskiego. W 1890 roku został osadzony w łódzkim więzieniu za działalność niepodległościową, a następnie zesłany na Krym, z którego powrócił do Łodzi w 1892 roku. Tam w 1897 roku założył farbiarnię wełny surowej przy ul. Leszno 35/37 w Łodzi (później ul. L. Żeligowskiego), którą współprowadził z Hugonem Porańskim, prowadząc z nim firmę pod nazwą „Farbiarnia F. Hirszeberg i H. Porański”. Był także właścicielem garbarni.

Po I wojnie światowej zamieszkiwał przy ul. Zielonej 8 w Łodzi.  Hirszberg był członkiem Komitetu Giełdowego i Towarzystwa Kredytowego Miejskiego w Łodzi oraz członkiem Zgromadzenia Kupców Miasta Łodzi, członkiem zarządu Stowarzyszenia Techników, członkiem zwyczajnym Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

Hirszberg był działaczem Towarzystwa Muzeum Sztuki i Nauki i kustoszem muzeum, inicjatorem powstania i współzałożycielem Towarzystwa Przyrodniczego im. Stanisława  Staszica w Łodzi, inicjatorem powstania „Czasopisma Przyrodniczego Ilustrowanego”, które subwencjonował oraz pomysłodawcą postawienia pomnika Stanisława Staszica w parku jego imienia.

Hirszberg interesował się także  paleontologią i prehistorią. Uczestniczył w sympozjach i zjazdach naukowych w Polsce, Francji, Hiszpanii, w Danii i Rosji. Był inicjatorem powstania Regionalnego Muzeum Przyrodniczego w Łodzi.

Od 1916, zachęcony przez prof. Jana Lewińskiego, pracował w Zakładzie Geologii Uniwersytetu Warszawskiego jako asystent – wolontariusz. Tam porządkował zbiory i tworzył wystawy dydaktyczne ilustrujące procesy geologiczne, a także opracowywał szczątki ichtiozaurów w osadach bonońskich w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego, tworząc pierwszą w pracach Państwowego Instytutu Geologicznegopublikację nt. gadów kopalnych, pt. „O kręgach ichtiosaurów i plesiosaurów z kimerydu i portlandu okolic Tomaszowa Rawskiego”.