Unikalny fragment Tory odnaleziony w Żychlinie, zabezpieczony i przechowywany przez 20 lat przez księdza Wiesława Frelka w Parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Żychlinie został  przekazany przez Stowarzyszenie Potomków Żydów Polski Centralnej do depozytu Muzeum Pałac Saski w Kutnie w dniu 25 maja 2026 roku. Prof. Marysia Galbraith – przewodnicząca ADJCP  i Grzegorz Skrzynecki dyrektor Muzeum Pałac Saski w Kutnie podpisali porozumienie o przekazaniu Tory w depozyt. W wydarzeniu udział wziął Biskup Diecezji Łowickiej Wojciech Osial, Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich, Zastępca prezydenta Miasta Kutno Zbigniew Wdowiak oraz przedstawiciele władz samorządowych Miasto Kutno, Gminy Żychlin. Lawrence Zlatkin – członek stowarzyszenia ADJCP wraz z innymi członkami ADJCP, przedstawiciele władz samorządowych Kutna i Żychlina oraz mieszkańcy regionu zainteresowani historią społeczności żydowskiej naszego regionu.

Zwój Tory od czasów okupacji niemieckiej, przez kilkadziesiąt lat był ukryty na strychu. Odnaleziony przez mieszkańców domu podczas jego remontu zaniesiony został do kancelarii parafialnej. Przez ostatnie dwadzieścia lat był przechowywany w żychlińskiej parafii. Dziś fragment Tory, który zapewne towarzyszył w  życiu religijnym przedwojennym żydowskim mieszkańcom Żychlina, został przywrócony naszej pamięci.

Odnaleziona Tora stała się przyczynkiem do  spotkania i dialogu polsko-żydowskiego.

Zwój Tory przetrwał II wojnę światową ukryty na strychu. Przez ostatnie dwie dekady był bezpiecznie przechowywany przez ks. Wiesława Frelka w żychlińskiej parafii. Teraz został przekazany muzeum w depozyt i będzie prezentowany na ekspozycji stałej, poświęconej społeczności żydowskiej regionu kutnowskiego.

Biskup Wojciech  Osial mówił m.in.: „To jest bardzo ważny moment, w którym uczestniczymy. Tutaj religia i wiara splatają się z historią. Ta Tora opowiada o wspólnocie żydowskiej, która była w Żychlinie i na ziemi kutnowskiej. Mówi o ludziach, którzy współtworzyli tę kulturę i żyli obok nas. W Torze zapisane jest przykazanie miłości Boga i bliźniego. To dla nas światło i kierunek, abyśmy szukali tego, co nas łączy, i uczyli się wspólnoty.”

Marysia Galbraith stwierdziła m.in.: „To prawdziwy cud, że ten zwój istnieje. Nawet budynki zostały zburzone, a on przetrwał. Tora to święty tekst judaizmu. Mogli jej dotykać i czytać ją tylko wybrani. Nie wiemy jeszcze dokładnie, z którego pochodzi roku, ale wiemy, że jest w świetnym stanie. Tekst jest czytelny. Ktoś naprawdę troszczył się o to, by go ocalić.”