27 stycznia obchodzony jest na całym świecie jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Data ta została wybrana nieprzypadkowo. 27 stycznia 1945 roku wojska radzieckie otworzyły bramy KL Auschwitz i wyzwoliły obóz.

Jak my, mieszkańcy Kutna, Krośniewic, Dąbrowic, Żychlina i innych miejscowości w regionie kutnowskim możemy obchodzić ten Dzień?

Możemy wspomnieć żydowskich mieszkańców Kutna, Krośniewic, Dąbrowic, Żychlina, którzy zostali zamordowani przez Niemców w Obozie Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. W regionie kutnowskim Niemcy zgładzili ponad 10000 Żydów, Żydówek i ich dzieci. Zabijali całe rodziny – od noworodka po staruszka…

Możemy przejść ulicami naszego miasta, spróbować odnaleźć miejsca związane ze społecznością żydowską (choćby kamienie pamiątkowe i tablice w Kutnie, Krośniewicach czy Żychlinie, a w Dąbrowicach dom, w którym była mykwa).

Możemy przystanąć na cmentarzu żydowskim w Kutnie, Krośniewicach, Żychlinie lub Rozopolu i oddać cześć Ofiarom Holokaustu zamordowanym i pochowanym przez Niemców na tych nekropoliach…

Możemy zajrzeć na stronę WWW.kutnowskisztetl.pl i poczytać historię społeczności żydowskiej w naszym mieście…

Symbolem pamięci o Ofiarach Holokaustu jest zapalona świeca. Możemy zapalić świecę (znicz) w jednym z miejsc związanych z historią społeczności żydowskiej w naszym mieście.

A co ja robię, by nie zatarła się pamięć o Ofiarach Holokaustu, byśmy poznali Ofiary Holokaustu z imienia i nazwiska, by nie były to bezimienne Ofiary? Cóż, zapalenie świecy jest ważne, ale trwa to tylko chwilę… Ważniejsze jest, by działać nad zachowaniem pamięci o każdej z ofiar zamordowanej przez Niemców. Ja wraz z Yosefem Kutnerem przez prawie sześć miesięcy w 2024 roku opracowywaliśmy wykaz Żydów, Żydówek i ich dzieci, którzy zmarli lub zostali zamordowani w Judenlager „Konstancja” w Kutnie i zostali pochowani na cmentarzu żydowskim w Kutnie.

W okresie funkcjonowania Judenlager „Konstancja” (obozu dla Żydów) w Kutnie, czyli od czerwca 1940 roku do marca 1942 roku, zmarło z głodu, chorób, epidemii lub zostało zamordowanych przez Niemców ponad 1000 uwięzionych tam osób, które zostały pochowane na cmentarzu żydowskim w Kutnie. Dokładna liczba osób zmarłych lub zamordowanych w dalszym ciągu nie jest znana. Niemcy podczas okupacji w Kutnie prowadzili dokumentację w postaci ksiąg zgonów. W księgach zgonów zmarłych mieszkańców Kutna wpisywani byli żydowscy więźniowie zmarli w Judenlager „Konstancja”.

Nasza kwerenda w kutnowskim Archiwum wykazała, że do ksiąg zgonów Niemcy wpisali 1056 Żydów zmarłych lub zabitych w Judenlager „Konstancja” w Kutnie. Wszyscy ci zmarli Żydzi zostali pochowani na cmentarzu żydowskim w Kutnie.  Z uwagi na to, że dane osobowe większości zmarłych zawarte w niemieckich aktach zgonów są niedokładne i niekompletne,  przez wiele miesięcy analizowaliśmy je i pracowaliśmy nad dokumentami. Ich weryfikacja i uzupełnienie wymagała od nas ogromu pracy.

Nie udało nam się przywrócić tożsamości  wszystkich ofiar niemieckiej zbrodni. Kutnowski cmentarz żydowski jest miejscem egzekucji Żydów, zarówno pojedynczych, jak i zbiorowych. Brak jest dokumentów potwierdzających ich śmierć. Więźniów mordowanych bezpośrednio na cmentarzu żydowskim w Kutnie, grzebano ich w masowych grobach. Niemcy nie rejestrowali tych osób w księdze zgonów. Bezimienne ofiary spoczywają w bezimiennych grobach. Chcemy te groby zlokalizować, zbadać, oznakować i upamiętnić.

Opublikowaliśmy wykaz więźniów Judenlager „Konstancja” (niemiecki obóz dla Żydów) w Kutnie, pochowanych na cmentarzu żydowskim w Kutnie w okresie jego funkcjonowania (czerwiec 1940-marzec 1942) podając imię i nazwisko ofiary, datę i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania i datę śmierci (Kutnowskie Zeszyty Regionalne, tom XXVIII z 2024 roku).

Yosef Kutner w dalszym ciągu pracuje nad uzupełnieniem brakujących danych dotyczących każdej z 1056 ofiar pochowanych na cmentarzu żydowskim, takich jak imiona i nazwiska ojca i matki ofiary, współmałżonka ofiary oraz daty urodzenia współmałżonka ofiary. A ja obecnie opracowuję wykaz Ofiar Holokaustu w Żychlinie.

20 lat temu postanowiono, że 27 stycznia obchodzony będzie jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Upamiętnianie tego dnia  na celu mobilizować narody, aby podtrzymać pamięć i edukację na temat Holocaustu, by zagłada podczas II wojny światowej była dla wszystkich ludzi przestrogą przed nienawiścią, rasizmem i uprzedzeniami.

Termin holocaust (łac. holocaustum) oznacza całopalenie. Nawiązuje on do masowych mordów dokonanych przez hitlerowców przede wszystkim na Żydach w czasie II wojny światowej. W nomenklaturze nazistowskiej określano te działania jako „kwestię żydowską”, a plan zbrodni realizowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych nazywano terminem  „ostateczne rozwiązanie”.